10. Sınıf Coğrafya Ölçme Değerlendirme Sorularının Cevapları ( Sayfa 13 – 14 )

Bunu Paylaş:

Bu dersimizde MEB (Milli Eğitim Bakanlığı) yayınları 10. Sınıf Coğrafya ders kitabı 13. ve 14. sayfada yer alan Ölçme ve Değerlendirme Sorularının cevaplarını bulabileceksiniz.

Sevgili arkadaşlarım ;Lütfen ölçme değerlendirme sorularını öncelikle kendiniz yapmaya gayret ediniz. Sonrasında bu sayfada yer alan 10. Sınıf Coğrafya Ölçme Değerlendirme Sorularının Cevapları ile kendi yanıtlarınızı kontrol ediniz. Sorularınızı aşağıdaki yorumlar kısmından yapabilirsiniz.

1. Bölüm Ölçme ve Değerlendirme

Aşağıdaki soruları cevaplayınız.

1. Püskürük kayaçların oluşumunu açıklayarak örnekler veriniz.
Püskürük Kayaçlar

Magmanın yer kabuğunun içinde veya yer kabuğunun dışına çıkarak soğuması ile oluşan kayaçlara püskürük kayaçlar denir. Magma yer kabuğunun üzerine çıkar ve aniden soğuk hava ile temas ederek bir kayaç oluşursa buna dış püskürük kayaç, yer kabuğunun içinde yavaş yavaş soğursa iç püskürük kayaç oluşur. Dış püskürük kayaçlar iç püskürük kayaçlara göre daha yumuşak yapılı olur. Çünkü dış püskürük kayaçlarda soğuma birden, iç püskürük kayaçlarda ise soğuma daha yavaş gerçekleşir.

İç Püskürük Kayaçlara Örnekler
Granit, Diyorit, Siyenit, Gabro
DIŞ Püskürük Kayaçlara Örnekler
Andezit, Bazalt, Volkan Camı (OBSİDYEN), Volkan Tüfü, İnci Taşı (Perlit), Katrantaşı, Süngertaşı

2. Kayaçlar ile yer yüzü şekillerinin oluşumu arasında nasıl bir ilişki vardır?

Kayaçlar litolojik özelliklerinden dolayı fiziksel ve kimyasal çözülme süreçleri ve biçimleri arasında farklılıkları vardır. Örneğin kimyasal tortul kayaçlar dış kuvvetlerden suyun etkisi ile kolay aşınıp polye, uvala, dolin, polye gibi yeryüzü şekilleri oluştururken, iç püskürük kayaçlardan granit gibi sert olanlar ise daha geç aşınıp tor topoğrafyası yada granit topoğrafyası denilen eğimli araziler oluştururlar. Geç aşınan kayaçlar yüksek alanlar oluştururken, kolay aşınan kayaçlar zamanla düz, az eğimli yada çukur alanlar oluştururlar.

3. Kayaç döngüsünü açıklayınız.

Kayaçlar derslerimizde bahsettiğimiz gibi üçe ayrılıyordu, bunları hatırlayacak olursak , Magmatik kayaçlar, Tortul kayaçlar, Başkalaşım kayaçlar. Kayaçlar hareketsiz gibi görünse de aslında geçen milyon yılları hesaba kattığımızda bir döngü içerisindedir. İlk olarak erimiş taş olarak oluşan magmatik kayaçlar yeryüzüne çıktıktan sonra dış kuvvetlerin etkisiyle fiziksel ve kimyasal çözülmeye uğrayarak tortul kayaçlara dönüşür, sonrasında bu tortul taşların yeni oluşan tortulların altında kalması ile yine magmaya yerin içlerine doğru basınç ile hareket ederler sıcaklık ve basıncın etkisi ile başkalaşarak metamorfik kayaçlara dönüşürler, iyice yerin derinliklerine inen başkalaşım kayaçlar magmaya yaklaştıkça sıcaklığın artmasıyla tekrar eriyerek magmatik kayaçlara dönüşürler.
4. Tortul kayaçları oluşumlarına göre sınıflandırınız.

Tortul (Sedimenter) Kayaçların diğer kayaçlardan farkı;

  • Tabakalı olmaları
  • İçlerinde Fosil bulundurmalarıdır.

Tortul kayaçlar 3 ‘e ayrılırlar;

Tortul Kayaç Çeşidi Oluşumları Türleri
KİMYASAL TORTUL KAYAÇLAR Suların içinde eriyik malzemelerin çökelmesi ile oluşur. Suda kolay çözünürler. Kireç taşı(Kalker),Jips(Alçıtaşı),Kayatuzu, Traverten
FİZİKSEL (KIRINTILI) TORTUL KAYAÇLAR Kayaçların dış kuvvetler tarafından ufalanıp taşınması göl, deniz dipleri ve çukurlarda tabakalar halinde birikmesiyle oluşurlar. Konglomera(Çakıltaşı), Kum Taşı(Gre), Kil Taşı(Marn)
5. Mermer, elmas, şist, gnays ve kuvarsit kayaçlarının ortak özelliği nedir? Açıklayınız

Bu kayaçların ortak özelliği Başkalaşım (Metamorfik) olmalarıdır. Başkalaşım kayaçlar, magmanın yüksek sıcaklığı ve kayaçların yaptığı basıncın etkisiyle başka bir kayaca dönüşmüş halidir. Sertlikleri ve dayanıklıkları daha yüksektir.

  • Kalker -> Mermere
  • Kömür -> Elmasa
  • Granit -> Gnaysa
  • Kumtaşı -> Kuvarsite
  • Kil taşı – > Şist ‘e dönüşmüşlerdir.

Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri uygun kelimelerle doldurunuz.

1. Peribacaları (Dış) püskürük kayaçlar, travertenler (Kimyasal) Tortul kayaçlar, tor topoğrafyası (İç Püskürük) granit kayaçlarından oluşur.

2. Tortul kayaçları tabakalı bir yapı gösterip içerisinde fosil bulundururlar.

3. Sıcaklık ve basınç altında değişime uğrayarak oluşan kayaçlara metamorfik (başkalaşım) kayaçlar adı verilir.

4. Granitin metamorfizmaya (Başkalaşıma) uğraması sonucunda gnays kayacı oluşur.

5. Yer kürenin derinliklerine doğru inildikçe sıcaklık, basınç ve yoğunluk artar.

Aşağıdaki ifadelerin doğru ve yanlışlığını yanlardaki kutucuklara işaretleyerek (x) belirtiniz. İfade yanlış ise doğru ifadeyi “Çünkü;” sütununun içerisine yazınız.

İFADELER DOĞRU YANLIŞ ÇÜNKÜ
 1 Dolin, lapya, polye, mağara gibi şekiller başkalaşım sonucu oluşmuştur. YANLIŞ Bu yerşeklilleri karstik erime ile oluşmuşlardır. Başkalaşım diğer bir deyişle metamorfik kayaçlarla ilgisi yoktur.
 2 İç püskürük kayaçlar soğumaya bağlı olarak iri kristallidir. DOĞRU Soğuma yerin altında yavaş yavaş gerçekleştiği için.
 3 Mermer yüksek sıcaklık ve basınç altında kalkere dönüşür. YANLIŞ Mermer kalkere dönüşmez, kalker mermere dönüşür.
 4 Bütün kayaçlar başlangıçta magmatiktir. Sonradan diğer kayaçlara dönüşebilir. DOĞRU Tüm kayaçlar magmatiktir.
 5 Mercan taşı ve tebeşir fiziksel tortul kayaçtır.  YANLIŞ Bu taşlar organik tortul kayaçlardır.

Aşağıdaki tabloda verilen kayaç türlerini ait olduğu kayaç grubunun içine “X” işareti koyarak belirtiniz.

KAYAÇLAR PÜSKÜRÜK TORTUL BAŞKALAŞIM
JİPS
KONGLOMERA
ANDEZİT
MERMER
MERCAN TAŞI
BAZALT
LİNYİT
OBSİDYEN
GRANİT
GNAYS

Aşağıdaki çoktan seçmeli soruları cevaplayınız.

1. Ürgüp – Göreme çevresindeki peri bacalarının oluşumunda aşağıdaki kayaçlardan hangisi etkili olmuştur?

A) Kalker B) Gabro C) Granit D) Kırıntılı tortul E) Tüf
I. konglomera II. jips III. tebeşir IV. kalker IV. linyit

2. Yukarıdaki kayaçlar oluşumlarına göre gruplandırıldığında hangisi dışarıda kalır?
A) I B) II C) III D) IV E) V

SARKITLAR3. Yandaki fotoğrafta görülen kayaçlarla aynı grupta yer alan kayaç türü aşağıdakilerden hangisidir?

A) Şist
B) Konglomera
C) Mermer
D) Kalker
E) Mercan taşı

 

Etiketler: 10. Sınıf Coğrafya Ölçme Değerlendirme Sorularının Cevapları ( Sayfa 13 – 14 ), 10.Sınıf Ölçme coğrafya cevapları

Content Protection by DMCA.com
Bunu Paylaş:

Ahmet Burak Kargı

Karadeniz Teknik Üniversitesi 2005 mezunu. Mersin'de yaşıyor. COĞRAFYA öğretmeni.

You may also like...

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir